Wat zijn chronische klachten?

Het voelt logisch dat als je ergens pijn voelt, de pijn ook op die plek wordt gemaakt in je lichaam. Dat is hoe we het ervaren en wat lange tijd gedacht werd. Het werd gezien als een eigenschap van het beschadigde lichaamsdeel zelf. Onder andere Descartes in de 17e eeuw had deze visie, dat is dus al een hele tijd geleden! :-)

Inmiddels heeft de techniek zich steeds verder ontwikkeld en wordt er al meer dan 30 jaar veel neurologisch onderzoek gedaan naar pijn. De inzichten zijn daardoor veranderd omdat onderzoekers nu, onder andere met fMRI’s, in de hersenen zien wat er gebeurt. Door deze nieuwe inzichten kunnen onverklaarbare chronische klachten nu beter verklaard worden. 

Brandalarm

Wat we door de onderzoeken zeker weten is dat pijn en andere symptomen altijd uit de hersenen komen. Je onbewuste brein (dat is meer dan 95% van je brein) ontvangt continu informatie van zowel binnenuit, je lichaam zelf, als via je zintuigen van buitenaf. Als die informatie als gevaarlijk wordt geïnterpreteerd door je hersenen, wil je onbewuste brein je dat bewust maken. Het zogenaamde alarmcentrum in je hersenen wordt geactiveerd en zorgt dat je pijn of een ander symptoom ervaart zodat je een signaal krijgt.

Het is ‘t beste te vergelijken met een brandalarm. Je hebt een brandalarm in huis voor als je niet hebt gezien (onbewust) dat er bijvoorbeeld eten staat aan te branden waardoor je huis zou kunnen afbranden. Een dreigend gevaar dus. Het brandalarm signaleert de rook en gaat keihard alarm slaan zodat jij zeker bewust wordt dat er gevaar is en kan handelen. Want onder dat geluid kun je niet uit. In je onbewuste brein is er ook zo’n alarmcentrum dat aanslaat bij dreigend gevaar. Het zijn verschillende delen in de hersenen die dan gaan samenwerken.

Voorspellling van gevaar

Of het echt daadwerkelijk gevaar is, dat is altijd de vraag. Want, en dan wordt het helemaal gek om te bevatten, het brein maakt continue voorspellingen en interpreteert wat er aan informatie binnenkomt. Dus bij een symptoom weten we zeker dat je brein denkt dat er een dreiging is. Maar wat de dreiging is en of het ook echt een reëel gevaar is, dat moeten we nog uitzoeken.

Als we het voorbeeld weer nemen van het brandalarm, dat kan ook afgaan door de waterdamp van een hete douche. Het detecteert de damp en gaat daadwerkelijk aan en loeien. Maar van waterdamp gaat je huis niet afbranden. Het was dus geen echt gevaar maar het alarm was wel getriggerd.

Weer terug naar ons lichaam. Stel je breekt je been, dan gaat er via je zenuwstelsel razendsnel een signaal vanuit de zenuwen in het het weefsel rond de breuk naar je hersenen om aan te geven dat er veel verandering is in het weefsel. Je alarmcentrum stuurt een pijnsignaal terug zodat je bij de breuk voelt dat er iets mis is en kan handelen. Je kunt bijvoorbeeld rust nemen en het been een tijdje minder belasten. Als de breuk herstelt, hoort de pijn terug te trekken. Er zijn kinderen waar het alarmcentrum in de hersenen niet werkt, die voelen niets als ze hun been breken. Omdat ze niet gewaarschuwd worden, lopen ze veel risico op schade. We hebben deze beschermsignalen hard nodig.

Alarm voor zowel fysieke als emotionele dreiging

Maar het onbewuste brein heeft maar één alarmcentrum om met je te communiceren als er dreiging is. Ook als het emotionele dreiging ervaart, is dat de enige manier om met je te communiceren. Misschien heb je wel eens hoofdpijn na een te drukke dag. Of had je als kind weleens buikpijn als je een spreekbeurt moest houden. Emoties worden altijd via het lichaam fysiek uitgedrukt. We weten dan dat er niets kapot is in ons lichaam maar dat het emotionele stress was. Na de spreekbeurt was de buikpijn weer weg. Maar bij chronische klachten, trekt de klacht niet meer weg. Net als een brandalarm dat is aangegaan en de ‘uit’ knop doet het niet meer.

Gevoelig alarmcentrum

Bij chronische klachten, waar geen medische oorzaak voor gevonden is, is dit alarmcentrum in het brein te gevoelig geworden. Het interpreteert heel snel iets als gevaarlijk. Net als het brandalarm dat reageert op waterdamp of al bij een waxinelichtje afgaat. De bril of de filter waardoor informatie binnenkomt, staat op onveilig. Het alarm gaat echt af, alleen er is geen echte reële dreiging.

Onderzoekers kunnen zien in de hersenen dat dit gebied overgevoelig kan zijn, oftewel ‘gesensitiseerd’. Er is meer activiteit te zien in het emotiegebied. Er is dan een voedingsbodem voor chronische klachten ontstaan. Het geeft echte fysieke klachten en dat kunnen forse fysieke klachten zijn. Maar het alarmcentrum reageert dan niet op weefselschade in het lichaam maar heeft deze ‘pijn route’ te goed aangeleerd en blijft die activeren.

Wanneer wordt dit alarmcentrum nou gevoelig? [blog ‘voedingsbodem chronische klachten]. Je ervaart het vaak als een alertheid van het zenuwstelsel, het gevoel altijd ‘aan’ te staan. Deze gevoeligheid kan zich ontwikkelen door verschillende factoren die met druk op jezelf of onveiligheid te maken hebben. 

Dat kan spanning en stress in je huidige leven zijn. 

Of ervaringen in je verleden waarbij je je niet veilig voelde. Je ervaringen in je verleden zijn de toetssteen voor de huidige verwachtingen van je brein. 

En patronen die ontwikkeld zijn die druk op onszelf leggen zoals pleasen, de lat hoog hebben liggen, perfectionisme, het goed willen doen, een groot verantwoordelijkheidsgevoel etc.

Het goede nieuws is, er is geen fysieke schade in je lichaam en wat het brein ooit zo goed heeft aangeleerd, kan het ook weer afleren dank zij de neuroplasticiteit van onze hersenen. Met onder andere mindbody coaching kun je hierin begeleid worden om je brein af te leren dit veel gebruikte neurale pijnpad te gebruiken.